محمد الريشهري
465
حكمت نامهء پيامبر اعظم ص (فارسى)
سخنى درباره انحصارطلبى استئثار ، مصدر است از ريشه " أثر " در مقابل " ايثار " و به معناى " مقدّم داشتن خود يا وابستگان و هواداران خود بر ديگران در تأمين نيازها و خواستها " . گاه نيز اين كلمه ، در ويژه ساختن خود بر اساس حكمت ، و نه بر مبناى نياز ، به كار مىرود . خليل مىگويد : استَأثَرتُ عَلى فُلانٍ بِكَذا و كَذا ، أى آثَرتُ بِهِ نَفسى عَلَيهِ دونَهُ . « 1 » در فلان چيز بر او استئثار ورزيدم ، يعنى آن را به خود ، اختصاص دادم و به وى چيزى ندادم . و در لسان العرب آمده است : استَأثَرَ بِالشَّىءِ عَلى غَيرِهِ : خَصَّ بِهِ نَفسَهُ وَ استَبَدَّ بِهِ . « 2 » در فلان چيز ، بر ديگران ، استئثار ورزيد : آن را ويژه خويش گردانيد و به انحصار خود در آورد . واژه " أثَرَة " نيز به معناى استئثار است . از اين رو ، ابن اثير در تفسير حديث " سَتَلقَونَ بَعدى أثَرَةً " « 3 » كه منسوب به پيامبر خداست مىگويد : الأثَرَةُ بِفَتحِ الهَمزَةِ وَ الثّاءِ الاسمُ مِن " آثَرَ يُؤثِرُ إيثارا " ، إذا أعطى . أرادَ
--> ( 1 ) العين : ص 37 . ( 2 ) لسان العرب : ج 4 ص 8 . ( 3 ) ر . ك : صحيح البخارى : ج 3 ص 1381 ح 3581 .